زنان در سایه دین و معنویت سالمترند

سیناپرس: دین و معنویت از جنبه های گوناگون با سلامت در ارتبـاط هسـتند. در این رابطه، محققین ایرانی به معرفی مدلی پرداخته اند که می تواند با توجه به معنویات، موجب سلامت بیشتر زنان شود. پایش، از نشریات علمی پژوهشی جهاد دانشگاهی به انعکاس این تحقیق پرداخته است.

روانشناسان بالینی، تأثیر جدی ارزش­ های مذهبی را بر سلامت روانـی مـورد تأییـد قـرار داده ­انـد و معنویـت را به عنوان سـلاحی بـرای سازگاری با مشکلات لازم می­ دانند. لذا شناسایی عوامل نشات گرفته از دین و معنویت درکنار شناخت نحوه تأثیرگذاری و ارتباط آن ها با سایر عوامل مؤثر بر سلامت از مقوله­ های مهم و ضروری به حساب می آیند.
«مـدل­ هـای سلامت»، مجموعه عوامل و متغیرهایی را که بر سلامت تأثیر دارنـد در برمی گیرند و ارتباط این عوامل با یکدیگر و همچنین با سلامت افراد جامعه را به نمایش می­ گذارند. در همین خصوص، «مدل سلامت زنان ایران» به سفارش گروه علمی سلامت زنان فرهنگستان علوم پزشکی جمهوری اسلامی ایران طراحی شده است. این مدل که به «مدل سـلامت زنان فرمهر» نیز معروف است، از نوع مفهومی و نظریه ­ای اسـت کـه در آن سـعی شـده است تمامی عوامل مؤثر بر سلامت زنان ارائه شود.

«مـدل­ هـای سلامت»، مجموعه عوامل و متغیرهایی را که بر سلامت تأثیر دارنـد در برمی گیرند و ارتباط این عوامل با یکدیگر و همچنین با سلامت افراد جامعه را به نمایش می­ گذارند. در همین خصوص، «مدل سلامت زنان ایران» به سفارش گروه علمی سلامت زنان فرهنگستان علوم پزشکی جمهوری اسلامی ایران طراحی شده است.

در این رابطه، پژوهشگران پژوهشکده علوم بهداشتی جهاد دانشگاهی، دانشگاه علوم بهزیستی و توان بخشی و دانشگاه علوم پزشکی تهران که طراحی مدل سلامت زنان فرمهر را به عهده داشته اند، عوامل نشات گرفته از دین و معنویـت و نحوه ارتباط آن­ها با سایر عوامل مؤثر بـر سلامت زنان و جایگاه آن­ ها را که در این مدل مورد استفاده قرار گرفته اند، تبیین کرده اند.
در این پژوهش ابتدا با مراجعه به متون و مقـالات معتبـر در حوزه های مرتبط، مدل­ های سلامت و عوامل تعیین­ کننده سلامت زنان ازجمله عوامل دینی و معنوی و نحوه ارتباط آن­ها با یکدیگر، با کمک متخصصان مورد «تحلیل محتوایی» قرار گرفت و ازنظر محتوای موجود، به بحث­ و­نظر گذاشته شد. سپس چارچوب نظری سلامت زنان شامل مجموع عوامل تعیین­ کننده در حوزه­ های مختلـف فـردی، خـانوادگی، اجتمـاعی و دین و معنویت تـدوین شد.
نتایج این پژوهش پس از ۶ مصاحبه و ۸ جلسه بحث گروهی با ۱۵ نفر از صاحب­ نظران و سیاست­ گذاران کلیدی حوزه سلامت، حاکی از آن بود که باورها و اعتقـادات، ارزش­ ها، اخلاق و سرمایه دینی معنوی در جامعه، عوامل کلان نشات گرفته از دیـن و معنویت در فرد و جامعه هستند که بر تمامی متغیرهای مؤثر بر سلامت زنان، تأثیر زیربنایی، زمینه­ ساز و همه جانبه دارند.

در این مدل، رفتارهای دینی و شیوه تربیتی دینی و معنوی خانواده نیز متأثر از دین و معنویت هستند که به ترتیب در لایه شیوه زندگی در سطح فردی و روابط خانوادگی در سطح خانوادگی مدل گروه­ بندی شده اند.
به گفته فرزدی و همکاران به عنوان تهیه­ کنندگان مدل سلامت زنان فرمهر بر ایـن باورند که مجموعه ویژگی­ های یادشده بر درک و تفسـیر افـراد از سلامت خود و دیگران، رفتارهای سلامتی فرد، رفتارهـای تأثیرگذار بــر ســلامت در خــانواده و جامعــه و حتــی سیاست گذاری ها و برنامه­ ریزی­های سلامت در مجموعه نظام سلامت با مفهـوم عـام آن مؤثر هستند.
این محققین طی پیشنهادی، اشاره کرده اند که متخصصان حوزه سـلامت بـرای رسـیدن بـه تعـاریف عملیـاتی و کامل تری در آینده، به نقد خود بپردازند. علاوه بر این، شرکت در این فرآینـد باید بـرای همگـی صاحب نظران این حوزه ­ها باز باشد. اجزای مدل و چارچوب نظری سلامت زنان نیز باید شـرح و بسـط یافته و به پایه ­ای بـرای تعریـف عملیـاتی برسـد.
به گفته آن ها، بهتـرین راه بـرای تکمیل این فرآیند آن است که اعتقادات اصیل اسلامی در تعریف و تحقیقـات سـلامت معنوی در ایران لحاظ شود.
نتایج حاصل از این پژوهش در «نشریه پایش» وابسته به پژوهشکده علوم بهداشتی جهاد دانشگاهی، منتشر شده است.
گزارش: محمدرضا دلفیه
منبع: فرزدی، ف. و همکاران. ۱۳۹۶٫ دین و معنویت در مدل سلامت زنان ایران: مدل فرمهر. پایش، ۱۶(۵): ۵۹۴-۵۸۷٫

Let’s block ads! (Why?)